Elimde Olsa…

Spartaküs’ten Mahir Çayan’a; Tarihle Söyleşi

Bu  çalışmada, tarihin farklı dönemlerinde, farklı  coğrafya­larda, insanlığın ileri yürüyüşünde zekası, cesareti ve diğer insani yetenekleri ile dönemine damga vurmuş kişileri  tanı (t) maya çalışacağız. Tarihsel bakımdan varlığı kanıtlanama­yan, yaşamı efsaneler ve masallar üzerinden anlatılan  ve ak-tarılan karakterleri bu çalışmanın dışında tutacağız.

Ölçütümüz  salt  kitleleri  etkilemek  ve  bir  öğretinin  kuru­cusu  ya da  parçası olmak  değil. Uygarlık  tarihinde  oynadık­ları roller ve  misyonları  ile öncü  olan, çığır  açan, ezilen ve sömürülen kitlelere politik, dinsel, kültürel ve sanat­sal  yolla daha iyi; özgür, mutlu ve refah içinde bir yaşam  vadeden  kişilerin; yani ezilenlerin ve muhaliflerin sesi olanların tarihteki rollerini farklı değerlendirmelerle ortaya koymak. Kişiler ve olaylar hakkında birbirini  tutma­yan, dahası  birbirine yüz seksen derece zıt değerlendirmele­rin olduğu bir  tarih anlatısı içinde ortak nokta bulmanın zorluğu açıktır. Ancak burada herkesin üzerinde mutabık olduğu görüşler değil, tarih anlayışımıza paralel yorum ve düşünceler temel alınacaktır.

Karl Marx’ın sözüyle: “Tarih, ancak ortak çıkarlar için  çalışmış insanların yüceliğini kabul eder. En mutlu insan  en  fazla sayıda insanı mutlu eden insandır.”

Tarih; savaşmaktan hiçbir zaman vazgeçmeyen, tüm cesareti ile idealleri uğruna mücadele veren ve insanlığın daha aydın­lık bir gelecek ile var olmasını hedefleyen birçok kahra­manla dolu. Aynı kategoride pek çok isim daha  böyle bir  çalışmada yer  alabilir. Ancak burada  seçim  özneldir.

Böyle bir  çalışma, “Spartaküs, Köle Savaşları” kitabının  yazarı Barry Strauss’un söylediği gibi, “Fantastik bir  öy­künme  spekülatif  olmak zorunda. Çünkü  gerçek bilgi  yok.”

Burada konu edinilen tarihsel  kişiliklerin  bazılarının  ya­şamı hakkında ilk elden ve doğrulanabilecek bilgiler yok. Yazılanlar kişilerin ölümünden elli hatta yüz ve daha fazla yıl geçtikten sonra bulunabilenler. Doğrudan tanıklığa, yaşan­mış deneyimlere dayanmayan bilgilerin spekülatif olması ise  kaçınılmazdır. Okuyucunun konuya bu çerçevede bakıp değerlendirmesi temennimizdir. Öbür türlüsü, tarih yazmış, tarihe mal olmuş kişiliklere  soru sormak hadsizlik olacaktır. Şimdilerde yapay zeka diye adlandırılan bir tekno­loji  harikası var. Soru sorulan kişi kendi sesiyle soruları yanıtlıyor. Bu  yöntemle Atatürk’e güncel konular hakkında sorular  sorup yanıtlar alan bir örnek yakın zamanda sosyal medyada  yer aldı. Bu örnek, giriştiğimiz çabanın olabilirliği hakkında   olumlu kanaati güçlendirdi.

Alıntıların ve kaynakların çokluğu çalışmanın doğası gereği­dir. Uygun soruları ve bunlara karşılık  gelen yanıtları  yaza-bil­mek için elden geldiğince çok belgeye ve kitaba baş vurulmuştur. Bazı kişiler hakkında olağanüstü bir literatür bulunurken bazıları hakkında birkaç makale ve eserden  başka  kaynak  bulunmamaktadır. Bu durumda  eldeki kaynakla­rın  yorumlanması  ile  oluşacak yanıtlar, öznelliğe düşme riski göze alınarak yazılmıştır. Esas olan; soruların yanıtları hazırlanırken kişilerin kendi söz ve yorumlarına yer vermektir. Öte yandan, sorular objektif ve tarafsız olarak düşünülüp yazılsa da yanıtlar her zaman tartışmalı ve farklı yorumlara açık olacaktır.Çünkü son tahlilde  tarih  sınıf mücadeleleri tarafından oluşturulur ve her tarihsel karakter belirli bir sınıfın ya da sınıfların temsilcisi olarak bu müca­dele içinde bir rol üstlenmiştir. Bireylerin rolü farklı sınıflar tarafından kendi çıkarları doğrultusunda yorumlanıp değerlendirilecektir. Olayları ve olguları tanıklıklarla aktardıktan sonra, değerlendirme ve yorum okuyucuya bırakılmıştır.Her okuyucu, kendi bakış açısına ve ideolojik-siyasi formasyonuna göre  değerlendirmelerde bulunacaktır.

Doğum  tarihlerine  göre,

1-Spartaküs(Kesin olmayan tarih, İ.Ö.103-71)

2.Hypatia(370)

3.Hz. Ali(598)

4.Hallacı Mansur(858)

5.Hasan Sabbah(1032)

6.Hacı Bektaş(1209-10)

7.Şeyh Bedrettin(1358-59)

8.Thomas Müntzer(1493)

9. M.Robespierre(1758))

10.K.Marx(1818)

11. F.Engels(1820)

12.V.I.Lenin(1870)

13.Rosa Luxemburg(1871)

14. Stalin(1879, Aralık)

15. M.K.Atatürk(1881)

16.Mao(1893)

17.Che Guevara(1928)

18-Mahir Çayan(1945)